Τραγωδία στη Χίο: Τα ματωμένα κέρδη των Τούρκων διακινητών – Πάνω από 200 εκατ. ευρώ ετησίως κερδίζουν τα κυκλώματα
«Μια συνηθισμένη, τυπική επιχείρηση εντοπισμού και σύλληψης παράνομων μεταναστών στη θάλασσα μετατράπηκε σε τραγωδία», λέει χαρακτηριστικά στη Realnews γνώστης των γεγονότων της νύχτας της 3ης Φεβρουαρίου, που είχαν ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 15 άνθρωποι ανοιχτά της Χίου.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή ενημέρωσης, εκείνο το βράδυ το πλήρωμα του Λιμενικού εντόπισε εγκαίρως το φουσκωτό σκάφος να πλησιάζει από τα τουρκικά παράλια τις ακτές της Χίου, κινούμενο με μεγάλη ταχύτητα. Οι καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν ήταν πολύ καλές και η θάλασσα ήταν «λάδι». Το πλήρωμα του Λιμενικού πλησίασε έχοντας πλήρη οπτική επαφή και φώτισε το σκάφος με τους παράνομους μετανάστες χρησιμοποιώντας προβολέα. Ολα έδειχναν ότι η βραδιά θα εξελισσόταν σε μια υπόθεση «ρουτίνας», με τη σύλληψη των επιβαινόντων και προφανώς του διακινητή τους. Ομως η επιχείρηση πήρε άλλη τροπή, με τραγικά αποτελέσματα.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το φουσκωτό ταχύπλοο ξεκίνησε από τις ακτές του Τσεσμέ λίγο πριν από τις 8 το βράδυ της περασμένης Τρίτης. Οι αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες εμφανίζονται βέβαιες για την ώρα και για τον τόπο εκκίνησης του μοιραίου ταξιδιού, λόγω του σημείου όπου τελικά συνέβη η τραγωδία, περίπου 1,5 ναυτικό μίλι από την παραλία Μυρσινίδι, λίγα χιλιόμετρα βορειότερα από τον Βροντάδο. Συνήθως, οι περισσότερες βάρκες με πρόσφυγες καταφθάνουν στο βόρειο τμήμα της Χίου, έχοντας ξεκινήσει από τις παραλίες του Καραμπουρνού, που βρίσκεται στην αρχή του Κόλπου της Σμύρνης. «Εδώ είναι ξεκάθαρο ότι λειτούργησε το κύκλωμα του Τσεσμέ, γι’ αυτό έφτασαν στην κεντρική Χίο και όχι στη βόρεια. Η απόσταση είναι κοντινή, περίπου 9 ναυτικά μίλια, που με το σκάφος το οποίο είχαν πρέπει να έφτασαν σε αυτό το σημείο μέσα σε λιγότερο από μία ώρα, περίπου σε 45 λεπτά», αναφέρουν οι πηγές.
Ολα τα νέα σκάφη του Λιμενικού είναι εφοδιασμένα με ειδικές θερμικές κάμερες, οι οποίες έχουν τη δυνατότητα καταγραφής. Συνήθως, αυτές χρησιμοποιούνται όταν υπάρχουν δυσμενείς καιρικές συνθήκες, αφού πρόκειται για ακριβό εξοπλισμό, η προμήθεια του οποίου έγινε για τη διευκόλυνση των πληρωμάτων σε δύσκολες επιχειρήσεις. Εν προκειμένω, σύμφωνα με όσα έχουν καταθέσει οι λμενικοί, το πλήρωμα είχε πλήρη επίγνωση της κατάστασης, με οπτική επαφή, χωρίς να υπάρχει ανάγκη για τη χρήση της θερμικής κάμερας, δεδομένου ότι δεν θα τους προσέφερε καμία επιπλέον πληροφορία.
Το «εισιτήριο»
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι μετανάστες είχαν πληρώσει κατά μέσο όρο 5.000 ευρώ ο καθένας. Δεδομένου ότι επέβαιναν 40 άτομα, τα έσοδα του κυκλώματος υπολογίζονται σε περίπου 200.000 ευρώ.
Με βάση τον παραπάνω υπολογισμό, εκτιμάται ότι κατά τον προηγούμενο χρόνο ο παράνομος τζίρος των Τούρκων διακινητών από τη μεταφορά των μεταναστών και των προσφύγων στα νησιά του Αιγαίου ξεπέρασε τα 200 εκατ. ευρώ!
To 2025, οι θαλάσσιες μεταναστευτικές ροές μειώθηκαν, καθώς στα ελληνικά νησιά έφτασαν συνολικά 41.696 πρόσφυγες, εν αντιθέσει με το 2024, έτος κατά το οποίο ο αριθμός των αφίξεων ήταν 54.417.
Ομως, παρά τη μείωση του αριθμού των προσφύγων που αποφασίζουν να ταξιδέψουν παράνομα προς τα ελληνικά νησιά, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι διακινητές έχουν αυξήσει τις τιμές των «εισιτηρίων». Αυτό συμβαίνει διότι δεν χρησιμοποιούν πλέον τις μικρές και ευάλωτες φουσκωτές λέμβους του παρελθόντος, αλλά ταχύπλοα σκάφη, ιστιοπλοϊκά, ακόμα και παλαιά τουριστικά σκάφη αναψυχής! Επιπλέον, φροντίζουν να τα εξοπλίζουν με μηχανές μεγάλης ιπποδύναμης, προκειμένου να διαφεύγουν της προσοχής του ελληνικού Λιμενικού Σώματος. Ετσι, οι απόπειρες προσέγγισης των ελληνικών νησιών γίνονται πάντα κατά τις βραδινές ώρες από σκάφη που πλέουν με ταχύτητα πολλών κόμβων.
Οπως όμως συνέβη και στη Χίο, οι χειριστές αυτών των σκαφών είναι πλήρως άπειροι και δυσκολεύονται να φέρουν εις πέρας την αποστολή τους χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή των μεταναστών που μεταφέρουν. Το παράνομο ταξίδι στο Αιγαίο είναι πλέον πιο ακριβό, αλλά και αναγκαίο για αρκετές από τις εθνικότητες της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και της Ασίας. Οι επιβάτες του μοιραίου σκάφους ήταν όλοι τους από το Αφγανιστάν. Το διαφορετικό χαρακτηριστικό στοιχείο σε αυτήν την περίπτωση ήταν ότι οι επιβάτες στην πλειονότητά τους ήταν μέλη οικογενειών, δηλαδή ταξίδευαν μαζί οι άνδρες με τις γυναίκες και τα παιδιά τους. «Αυτό το βλέπουμε σπάνια από τις χώρες της Ασίας, από τις οποίες συνήθως μας έρχονται μόνοι τους νέοι άνδρες. Εδώ όμως είναι φανερό ότι πρόκειται για οικογένειες που διώκονται από το καθεστώς των Ταλιμπάν στη χώρα τους», εξηγούν οι πηγές.
Η πληρωμή
Ενα από τα ερωτήματα που τίθενται είναι γιατί ο μαροκινής καταγωγής διακινητής, τον οποίο υπέδειξαν οι μετανάστες, προσπάθησε απεγνωσμένα να φτάσει στις ακτές της Χίου, με αποτέλεσμα να χαθούν 15 ψυχές. Ο διακινητής, που προσπάθησε να αποφύγει τους λιμενικούς, θέτοντας σε κίνδυνο τις ζωές των μεταναστών, ήταν αποφασισμένος να φτάσει στα παράλια της Χίου. Αυτό σημαίνει ότι, για να ενεργοποιηθεί η πληρωμή του διακινητή, είχε συμφωνηθεί να γίνει μέσω της μεθόδου Hawala. Η Hawala, που προκύπτει από την αραβική λέξη για τη μεταφορά ή την εμπιστοσύνη, είναι ένα αρχαίο, ανεπίσημο σύστημα μεταφοράς χρημάτων που λειτουργεί εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού τομέα. Βασίζεται αποκλειστικά στην εμπιστοσύνη μεταξύ μεσολαβητών, γνωστών ως hawaladars, και δεν απαιτεί τη φυσική διακίνηση μετρητών ούτε αφήνει ψηφιακά ίχνη μέσω συστημάτων, όπως το Swift.
Ο ενδιαφερόμενος, εν προκειμένω ένας μετανάστης, δίνει ένα ποσό σε έναν hawaladar στην τοποθεσία Α, στην Τουρκία. Στη διακίνηση μεταναστών, ο hawaladar συχνά λειτουργεί ως εγγυητής. Κρατά τα χρήματα και τα αποδίδει στον διακινητή μόνο όταν ο μετανάστης επιβεβαιώσει ότι έφτασε με ασφάλεια στον προορισμό του. Εκτιμάται ότι ο μαροκινής καταγωγής διακινητής, που συνελήφθη το μοιραίο βράδυ, ήθελε να φτάσει πάση θυσία στα ελληνικά παράλια, προκειμένου να επικοινωνήσει με αυτόν που βρισκόταν στην Τουρκία, ο οποίος θα κατέβαλε τα χρήματά του στο οικογενειακό του περιβάλλον.
«Αιφνιδιαστική αλλαγή πορείας»
«Πραγματογνώμονας δεν είμαι, θα ελέγξουμε κάθε ενδεχόμενο», ανέφερε στη Βουλή ο υπουργός Ναυτιλίας, Βασίλης Κικίλιας
«Δεν υπάρχουν στοιχεία για pushback ή απώθηση της λέμβου με τους μετανάστες», ήταν το σαφές μήνυμα που έστειλε ο υπουργός Ναυτιλίας, Βασίλης Κικίλιας, στη Βουλή κατά την ενημέρωση για το πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο, επιχειρώντας να βάλει τέλος στα σενάρια των τελευταίων ημερών, παραπέμποντας κάθε κρίση στα πορίσματα της θεσμικής έρευνας.
Οπως ανέφερε, τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν δείχνουν καμία ενέργεια απώθησης από την πλευρά του Λιμενικού. Αντιθέτως, όλα συγκλίνουν σε «αιφνιδιαστική αλλαγή πορείας από τον διακινητή» και σε επικίνδυνους ελιγμούς του σκάφους των διακινητών, οι οποίοι προκάλεσαν τη σύγκρουση. Υπενθύμισε ότι έχει ήδη συλληφθεί ο διακινητής και έχουν αποδοθεί κατηγορίες, ενώ όλα τα στοιχεία εξετάζονται στο πλαίσιο της Ενορκης Διοικητικής Εξέτασης. «Πραγματογνώμονας δεν είμαι, η ΕΔΕ θα ελέγξει κάθε δεδομένο», σημείωσε ο Β. Κικίλιας, υπογραμμίζοντας ότι μέχρι σήμερα δεν προκύπτει απόκλιση από τους επιχειρησιακούς κανόνες.
Ενημερώνοντας την αρμόδια επιτροπή, ο υπουργός στάθηκε σε τρία κρίσιμα σημεία. Πρώτον, ότι η αιφνίδια αλλαγή πορείας της λέμβου και οι επικίνδυνοι χειρισμοί του διακινητή προκάλεσαν τη σύγκρουση. Δεύτερον, ότι οι ενέργειες διάσωσης ξεκίνησαν από την πρώτη στιγμή. Τρίτον, ότι όλες οι διαθέσιμες δυνάμεις της ελληνικής πολιτείας κινητοποιήθηκαν άμεσα για την επιχείρηση. Περιγράφοντας το χρονικό, είπε πως ο ύποπτος στόχος εντοπίστηκε από χερσαία κάμερα, ενώ το σκάφος ήταν χωρίς φώτα και προερχόταν από τις τουρκικές ακτές. Εκπέμφθηκαν τα προβλεπόμενα ηχητικά και φωτεινά σήματα χωρίς ανταπόκριση, ενώ ακολούθησε απότομη αναστροφή της λέμβου, με αποτέλεσμα τη σφοδρή πρόσκρουση.
Απαντώντας στις αιχμές για τις κάμερες, εξήγησε ότι η θερμική κάμερα του πλωτού δεν ενεργοποιήθηκε κατόπιν επιλογής του κυβερνήτη, καθώς ο στόχος είχε ήδη εντοπιστεί από παρατηρητήριο στεριάς. «Ακόμη και αν λειτουργούσε, δύσκολα θα παρείχε ουσιαστικά επιπλέον στοιχεία, καθώς πρόκειται για σύστημα προσανατολισμένο σε μακρινές αποστάσεις», προσέθεσε. Για το φωτογραφικό υλικό και τις φθορές στα σκάφη, σημείωσε ότι μια πρόσκρουση δεν είναι υποχρεωτικό να αφήνει εμφανή ίχνη, καλώντας όλους να αναμένουν τα συμπεράσματα της Δικαιοσύνης και της πραγματογνωμοσύνης, χωρίς «δίκες προθέσεων».
Σε υψηλούς τόνους ο Β. Κικίλιας απάντησε στις κατηγορίες περί έλλειψης ανθρωπιάς, υπενθυμίζοντας τις μάχες που δίνουν καθημερινά οι γυναίκες και οι άνδρες του Λιμενικού σε ακραίες συνθήκες, από επιχειρήσεις διάσωσης έως εκκενώσεις. Κάλεσε την αντιπολίτευση να επιδείξει εγκράτεια, ώστε να μη δίνονται λαβές που αγγίζουν εθνικά ζητήματα, ενώ επανέλαβε ότι όποιος διαθέτει στοιχεία οφείλει να τα καταθέσει στις αρμόδιες Αρχές. «Μόνο μέσα από θεσμική έρευνα μπορεί να αποδοθεί πλήρως η αλήθεια», υπογράμμισε, διαβεβαιώνοντας ότι το Λιμενικό θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, με στήριξη τόσο ψυχική όσο και έμπρακτη.