Δεν χρειάζεται να φοράς κάπα για να είσαι σούπερ ήρωας. Ο Stan Lee, ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους παραμυθάδες των καιρών μας, το γνώριζε αυτό. Άφησε την τελευταία του πνοή την περασμένη Δευτέρα, πλήρης ημερών, στα 96 του. Δεν συνδημιούργησε απλά χαρακτήρες, τους εξέλιξε κιόλας, αναμειγνύοντας στις υπερφυσικές τους δυνάμεις τις ταπεινές ανθρώπινες αδυναμίες και φοβίες. Ο ίδιος άλλωστε μεγάλωσε με τέτοιες…

Γεννημένος στις 28 Δεκεμβρίου 1922 στο Μανχάταν από Ρουμάνους πρόσφυγες γονείς, ο μικρός Stan (το πραγματικό του όνομα είναι Stanley Lieber) έβλεπε τον πατέρα του να πασχίζει να βρει μια σταθερή δουλειά για να συντηρήσει την οικογένειά του. Το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο της εποχής δεν ευνοούσε, καθώς οι ΗΠΑ βίωναν το οικονομικό κραχ. «Είναι αυτό το συναίσθημα πως το πιο σημαντικό πράγμα για έναν άντρα είναι να δουλεύει, να είναι απασχολημένος, να είναι αναγκαίος» έγραφε στην αυτοβιογραφία του, Excelsior!, που κυκλοφόρησε το 2002.

Μπαίνει στον κόσμο των εκδόσεων ήδη από τα 17 του, στην εκδοτική εταιρεία του συγγενή του Martin Goodman, Timely Publications. Προηγουμένως έκανε πολλές δουλειές του ποδαριού – από παράδοση σάντουιτς έως κλητήρας επιχείρησης. Ξεκινά να γράφει ιστορίες για σούπερ ήρωες και στα 19 του αναλαμβάνει αρχισυντάκτης. «Δεν είχα σκεφτεί ποτέ ότι θα μπορούσα να ζω κάνοντας κόμικς. Διάβαζα άλλα πράγματα, μυθιστορήματα, θεατρικά, τα πάντα» δήλωνε σε συνέντευξη αργότερα.

phto credits getty images

Τα κόμικς κατέχουν μια σημαντική θέση στην ποπ κουλτούρα των ΗΠΑ, κυρίως με τους κλασικούς υπερήρωες (Superman, Batman), που όμως ανήκουν στην αντίπαλη εταιρεία, DC Comics. Ο Lee, έχοντας στο πλευρό του τις επίσης εμβληματικές μορφές των Jack Kirby και Steve Ditko, προσπαθεί να γίνει το αντίπαλον δέος της DC. Όμως στη δεκαετία του ’50 οι πωλήσεις πέφτουν, η εταιρεία μετονομάζεται σε Atlas Comics, αλλά κανένα από τα τεύχη του δεν κάνει τη διαφορά. Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 η εταιρεία παίρνει άλλη μορφή και για άλλη μια φορά αλλάζει ονομασία. Είναι πλέον η Marvel και επιχειρεί μια φρέσκια αρχή λανσάροντας μια παρέα υπερηρώων, τους Fantastic 4, σε απάντηση της Justice League of America της DC. Βέβαια, η ιστορία της δημιουργίας των Fantastic 4 θα παραμείνει θολή, αφού ο Lee και ο Kirby δίνουν διαφορετικές εκδοχές για τη γέννηση του συγκεκριμένου κόμικς.

Αναμφισβήτητη είναι όμως η επιτυχία που σημείωσε, προπομπός της τεράστιας απήχησης που θα είχαν οι επόμενοι ήρωες των κόμικς, που είχαν και την υπογραφή του Lee. Ο Iron Man, o Thor, o Spider-Man, o Doctor Strange είναι κάποιοι από τους ήρωες που έμελλε να βγουν από τις σελίδες των περιοδικών και να μεταπηδήσουν στο κινηματογραφικό πανί. Κι αυτό συνέβη λόγω της διορατικότητας του Lee, που άφησε τη Νέα Υόρκη για το εύκρατο και κοσμοπολιτικό κλίμα του Λος Άντζελες. Από τη δεκαετία του ’80 προσπαθούσε να έρθει σε συμφωνία με τα μεγάλα κινηματογραφικά στούντιο. Το είχαν καταφέρει ήδη οι αντίπαλοί του, με τον Superman και τον Batman. Μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες, το 1990 με τον Captain America που δεν βγήκε καν στις αίθουσες αλλά μόνο στα βίντεο κλαμπ και μια χαμηλού μπάτζετ ταινία με τους Fantastic Four, που δεν κυκλοφόρησε ποτέ, ήρθε το ξεπέταγμα.

phto credits getty images

Λίγο πριν αλλάξει ο αιώνας, το 2000, η ταινία X-Men με τους Hugh Jackman, Patrick Stewart, Ian McKellen και Halle Berry έσπασε ταμεία και έγινε η απαρχή για ένα νέο είδος κινηματογράφου που σαρώνει. Για να αντιληφθεί κανείς τα μεγέθη, από το 2008 έως το 2018 τα έσοδα από τα εισιτήρια των ταινιών της Marvel ανέρχονται στο εξωφρενικό ποσό των 17,6 εκατ. δολαρίων. Η συμβολή του Jack Lee σε αυτό ήταν πολύ πιο καθοριστική από τα διάφορα cameo που έκανε στις ταινίες (το πρώτο του ήταν ως πωλητής hot dog στην ταινία X-Men).

Ο θάνατος της συζύγου του, Joan, με την οποία απέκτησαν μία κόρη, το 2017 έφερε αναστάτωση στη ζωή του και πολλές φήμες και δημοσιεύματα γεμάτα ίντριγκα γύρω από τις κινήσεις του –τότε– 95χρονου συγγραφέα. Μία μήνυση που αργότερα απέσυρε, με την οποία ζητούσε 1 δισ. αποζημίωση από την πρώην εταιρεία του, POW!Entertainment, και μια απόφαση για περιοριστικά μέτρα εναντίον της πρώην μάνατζέρ του, Kenya Morgan – την κατηγόρησε ο δικηγόρος του πως προσπάθησε να εκμεταλλευτεί την ηλικία του και να τον ελέγχει.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πως και ο ίδιος ήταν ένας super hero. Ένας κανονικός άνθρωπος με το πακέτο των φόβων του, που, όταν έπιανε το μολύβι, κατασκεύαζε υπέροχους φανταστικούς κόσμους.

Όλα τα νέα, πλούσιο ρεπορτάζ, καθημερινές στιγμές διασήμων και ξεχωριστές στιγμές καθημερινών ανθρώπων στο People, που κυκλοφορεί μαζί με το Έθνος της Κυριακής.